De Gemeente Schinnen bestaat uit de plaatsen Amstenrade, Doenrade, Oirsbeek, Puth, Schinnen, Sweikhuizen, Hommert, Klein Doenrade en Thull en de wijk Daniken.

Gemeente Schinnen

In Schinnen treft u alle ingrediënten aan voor een afwisselend dagje uit: natuur, sport en spel, cultuur, lekker eten, folklore en monumenten. De gemeente ligt centraal in de schitterende omgeving van het Geleenbeekdal, Stammenderbos en de Groenmetropool. 'Landschapspark de Graven' is één van de mooiste wandelgebieden van Zuid-Limburg. Diverse wandelroutes (o.a. Pieterpad) doorkruisen de wandelgebieden.

De gemeente Schinnen heeft 200 monumenten. Het bekende, elegante 17e eeuwse Fabritiushuis en het indrukwekkende, laat 18e eeuwse kasteel Amstenrade met zijn unieke park en het oude kasteel Terborgh met zijn huiveringwekkende Bokkenrijdersgeschiedenis en gezellige herberg, zijn de moeite waard. In kasteel Amstenrade geeft de jonge gravin groepsrondleidingen op afspraak. In kasteel Doenrade kunt u heerlijk eten en comfortabel overnachten.

De culinaire tradities van Schinnen zijn befaamd. Modern agrarisch ondernemerschap laat zien hoe belangrijk een vitaal platteland is voor deze culinaire tradities. Enkele restaurants bereiken grote culinaire hoogte met producten van lokale boeren. In het pittoreske gehucht Thull kunt u bij de Alfa bierbrouwerij het brouwersambacht bekijken én het resultaat proeven in de proeverij. Het oude ambacht kenmerkt ook Stroopfabriek Canisius-Henssen waar al meer dan honderd jaar stroop wordt gestookt.

Sweikhuizen heeft een bijzonder oud pruimenras: de ‘Sjweikeser rengeloate’, een variant van de Reine Claude en één van de lekkerste pruimen van Nederland. Hoeve Krekelberg in Schinnen heeft niet alleen een natuurcamping, er wordt ook spelt verbouwd, een traditioneel graan dat door de plaatselijke windmolen wordt gemalen en door de dorpsbakker wordt verwerkt. Bourgondische Limburg is in Schinnen verbonden met een vitaal platteland, waar u welkom bent voor een afwisselend dagje uit.

Amstenrade (Austroa); Sfeervol vertoeven in een landelijke omgeving...

Amstenrade heeft haar karakteristieke dorpskern door de jaren heen goed weten te bewaren. De landelijke contreien, monumentale panden en uitgestrekte weilanden maken het dorp tot een idyllische omgeving. Kasteel Amstenrade behoort met haar paleisachtige afmetingen tot een van de grootste kastelen van Limburg: een juweeltje met de sfeer en mystiek van lang vervlogen tijden! Het kasteel dateert uit 1781 en is een goed voorbeeld van pompeus Luiks classicisme. Het kasteel zelf is niet te bezichtigen, maar het Engelse park rondom het kasteel is vrij toegankelijk. Halverwege uw wandeling heeft u zicht op de oranjerie, waar tegenwoordig een tuincentrum is gevestigd. Tegenover de voorzijde van de oranjerie bevindt zich een plein met een aantal pittoreske 18e eeuwse huizen. Robuuste boomstronken en oude straatlantaarns geven u een gevoel van nostalgie. Aan de voet van het straatje waken de twee kerktorens over het dorp. Samen met de 19e eeuwse kerk is de oude dorpskern uitgeroepen tot beschermd dorpsgezicht. Een prima decor voor een dagje uit.

Doenrade (Doonder)

De kern van Doenrade is ontstaan langs de oude verbindings- en handelsweg vanuit Duitsland via het plateau richting Maastricht. De oudst bekende naam van Doenrade luidt overigens Dudenrode, een naam die voorkomt in een akte uit 1170. Waarschijnlijk was er echter al langer bewoning in het gebied. Er zijn scherven gevonden die volgens archeologen wijzen .en begraafplaats uit de Frankische tijd.

Beeldbepalend voor de Kerkstraat in Doenrade is de gesloten lintbebouwing met het bijbehorend ritme van poortbogen van huizen en boerderijen. Medebepalend voor het karakter van deze straat is het pleisterwerk op de gevels en de stuclijsten langs deuren en ramen. Deze mode ontstond aan het begin van de twintigste eeuw en diende als verfraaiing en als versieringselement.

Overwegend was Doenrade een agrarisch dorp, maar het stond ook bekend om zijn kleermakers. De achtererven van de woningen en veelal carré-boerderijen zijn eveneens bereikbaar via twee parallelwegen. De kerk, de pastorie en het Warblinghuis, allen gebouwd in neo-stijl rond 1870, vormen een aparte groep in deze kern. Het kasteel Doenrade (ook wel Doonderhuuske genoemd) en de daarbij gelegen behuizingen vormen een op zichzelf staande groep. Het oudste deel van dit kasteel is het ranke, vierkante torentje bij de ingang. De overige bouwwerken zijn ontstaan tijdens verbouwingen in de zeventiende en achttiende eeuw. Toch moet het een kasteel geweest zijn dat met slotgrachten en ophaalbruggen omringd was.

In de geschriften uit 1170 duikt voor het eerst de naam 'Dudenrode' op. Het woordje 'rade' staat voor een open plek in het bos en Duden was de naam van een familie die destijds in het dorp woonde. In de loop der jaren heeft de naam de nodige veranderingen ondergaan tot uiteindelijk Doenrade. Hoewel de naam veranderd is, lijkt in de dorpskern de tijd te hebben stilgestaan. Monumentale hoeves en karakteristieke woningen bepalen de sfeer.

Doenrade trekt door het jaar heen veel bezoekers vanwege haar idyllische, witte kasteel. In de volksmond wordt het uit de 16e eeuw daterende bouwwerk nog steeds het 'Doonderhuuske' genoemd, hetgeen in 1170 de naam van het oorspronkelijke kasteel was. De ambiance van historie en cultuur zijn zonder meer uniek en lenen zich uitstekend voor een historische ontdekkingstocht.

Naast het kasteel vormen ook de kerk en de pastorie typische herkenningspunten. Doenrade kent een rijk verenigingsleven op het gebied van muziek, sport, cultuur en het schutterswezen. Dat gevoel voor traditie komt terug in de jaarfeesten, waar oude ambachten centraal staan en waar lokale bewoners hun binnenplaatsen spontaan openstellen voor de bezoekers.

Oirsbeek (Oeësjbik); Een gastvrij onthaal...

Tussen Amstenrade en Schinnen ligt het oude dorpje Oirsbeek, waar u kunt rekenen op een gastvrij onthaal. De markante kern met de centraal gelegen Schepenbank (rijksmonument), de fraaie, oude St. Lambertuskerk en de prachtig gerestaureerde panden in de voor deze streek kenmerkende Maaslandse stijl zijn een bezoek waard. Ondanks nieuwe, moderne voorzieningen, is het karakteristieke uiterlijk van het dorpsplein nooit verloren gegaan. Op loopafstand van de dorpskern en vlakbij camping High Chaparal, prijkt vanaf een steile heuvel de eeuwenoude Janssenmolen. Deze korenmolen dateert uit 1877-1878. Kenmerkend voor de molen is zijn lengte. De molen is hoog gebouwd om genoeg wind te vangen. Met zijn 25 meter lange wiekenkruis steekt hij parmantig boven het dorp uit. De molen is op dit moment beroepsmatig niet meer in gebruik maar hier komt binnenkort verandering in.

Het kerkdorp Oirsbeek bestond in het grijze verleden uit een drietal kernen; Gracht, Oirsbeek en Oppeven. Oirsbeek ontleent zijn naam aan een beek (de Oir of Oëre) die nu, opgesloten in een buis onder het dorp, zijn weg vervolgt en via Schinnen en Spaubeek en via de Geleenbeek in de Maas terechtkomt. Oirsbeek is waarschijnlijk vanaf het begin van de jaartelling bewoond geweest. Men baseert dit onder meer op de aanwezigheid van een waterput in de Schepenbank, die, wat vorm betreft, een Romeinse villa had kunnen zijn. Deze Schepenbank is gelegen op de kruising van twee wegen waar vermoedelijk een vesting is geweest.

Als men in de tegenwoordige tijd de plattegrond van Oirsbeek, waarin de nog bestaande gebouwen uit die oude tijd staan aangegeven, bekijkt, dan valt het op dat er nog maar weinig van die typische bebouwing is overgebleven. Rondom de kerk staan nog enkele panden die jaren geleden tot rijksmonument werden gedoopt, maar veel panden zijn verloren gegaan in de zestiger en zeventiger jaren, toen de vraag naar woningen een sterke toename kende.

Verder zijn er nog slechts enkele beeldbepalende panden, die het waard zijn om beschermd te worden tegen de steeds voortschrijdende modernisering en verstedelijking. Enkele bezienswaardige gebouwen in Oirsbeek zijn de Schepenbank, de Janssenmolen, het voormalige gemeentehuis, de kerktoren, de Fatimagrot en enkele oude boerderijen.

De Schepenbank was vroeger de plaats waar recht gesproken werd. Het gebouw werd in 1977 gerestaureerd en heeft nog enige tijd gediend als gemeentehuis van Oirsbeek en sinds 1982 van de heringedeelde gemeente Schinnen. De kerktoren, tegenover de Schepenbank, dateert uit 1514 maar is gebouwd op de resten van een veel ouder exemplaar. De toren is vervaardigd uit zogenaamde speklagen. De ene laag is van baksteen, terwijl de andere laag uit mergel bestaat. Het schip van de kerk stamt uit 1953 en is een ontwerp van architect Peutz. In de kerk bevindt zich een uit 1828 stammend orgel. Ook de fraaie glas-in-lood-ramen van deze kerk zijn een bezichtiging meer dan waard.

Puth (Pöt); Een markante ontmoeting...

Puth ligt centraal tussen Schinnen en Geleen. Samen met Doenrade ligt Puth op een plateau waar een oude Romeinse handelsweg loopt, vanuit Duitsland richting Maastricht. Deze verbindingsweg heet tegenwoordig de Maastrichterweg. Het ontstaan van Puth is vermoedelijk te danken aan deze handelsweg. Ondanks de hoge ligging van het desbetreffende gebied ontstond hier toch een populatie wegens de aanwezigheid van zeer vruchtbare en makkelijk te bewerken grond.

De naam van dit dorp is ongetwijfeld afgeleid van de in Puth aanwezige diepe waterputten. De naam Puth werd voor het eerst genoemd in een akte uit 1377. Daarin spreekt men over een ridder, luisterend naar de naam Jan van Putte.

Het dorp kent een lintbebouwing, beginnend bij de Steenstraat via Onderste Puth, Bovenste Puth en Kempkensweg richting Sweikhuizen. In het verleden lagen er vele grotere boerderijen met vaak tientallen hectaren grond. Hiervan is nog maar weinig overgebleven. De hoeve Mahove en Hautvast aan Geineinde zijn nog enkele overblijfselen uit het verleden.

Een aantal vakwerkhuizen, monumentale woningen en boerderijen, waarvan sommige als hoogwaardig gekwalificeerd kunnen worden, is bewaard gebleven. Ze zijn te vinden in de dorpskern, die gezamenlijk bekend staan onder de naam Vogelzang. In een van die woningen heeft een edelsmid zijn eigen atelier. Een centrale plek in het dorp was vroeger de waterput waar de bewoners van Onderste Puth en Bovenste Puth elkaar ontmoetten. Thans staat op die plek de Petrus Canisiuskerk van Puth. De kerk werd in 1930-1931 gebouwd naar een ontwerp van Caspar Franssen en zijn zoon Joseph Franssen, beiden afkomstig uit Roermond.

Ook treft men fragmenten aan van vakwerk op binnenplaatsen, voornamelijk in Bovenste Puth. Veel van de oude verbouwing is echter verloren gegaan, ook vanwege de aanleg van de nieuwe verbindingsweg met Geleen.

Schinnen (Sjènne)

Het kerkdorp Schinnen bestaat van oudsher uit een kern en enkele buurtschappen, afwisselend gescheiden door een groengebied en enkele bosgebieden. De kern Schinnen is in de loop der tijden gemoderniseerd en aangepast aan de voortschrijdende ontwikkelingen op het gebied van de dorpsvernieuwing. Zoals iedere stads- en dorpskern, heeft ook Schinnen de tol moeten betalen voor deze noodzakelijke vernieuwingen. Diverse karakteristieke bebouwingen, typisch voor de vroegere dorpskern, gingen voorgoed verloren. Een uitzondering hierop vormt het gebied rondom de kerk. Verspreid in de kern van Schinnen treft men tegenwoordig nog slechts enkele oude panden aan.

De buurtschap Wolhagen is, zoals in vroegere tijden gebruikelijk, bebouwd aan de hoge zijde van de weg. De bebouwing bestaat in hoofdzaak uit grotere boerenhuizen of hoeven. Wolfhagen vormt met zijn oude gebouwen, beemden, akkers en fruitaanplant tegen de Putherberg, een uniek landschappelijk geheel.

Typisch voor de buurtschap Nagelbeek is de lintbebouwing. Startend met een vrijstaande grote hoeve, zien we vervolgens een groot aantal aaneengesloten boerenhuizen met poorten. De meeste panden verkeren nog in de oorspronkelijke staat met toevoegingen uit later tijden.

Heisterbrug is voor Schinnen een uniek gebied. Het wordt gevormd door het dal van de Geleenbeek en de Putherberg. Hier vindt u enkele prachtige gebouwen met een bijzondere cultuurhistorische waarde. Deze gebouwen, zoals kasteel Terborgh of de watermolen zijn erkend als rijksdocument.

Hegge is het buurtschap aan de andere kant van het dal van de Geleenbeek en wordt gevormd door de bebouwing langs de doorgaande weg naar Spaubeek. Zoals reeds omschreven bij het buurtschap Wolfhagen, zijn ook hier grote boerenhoeven aan de hoge kant van de weg gesitueerd. De aanwezigheid van deze hoeven is kenmerkend voor het karakter van Hegge.

Tenslotte het buurtschap Thull, dat vrijwel geheel wordt ingeklemd door heuvels, waarvan de Krekelberg de voornaamste is.

Sweikhuizen (Zjweikese); Stukje buitenland in Limburg...

Een stukje buitenland op eigen bodem... Dat gevoel krijgt u als u door de kern van Sweikhuizen loopt. Via steile weggetjes kunt u al wandelend het dorpje verkennen. Markante vakwerkhuizen en een prachtig uitzicht over Zuid-Limburg vechten om de aandacht van de voorbijganger. Geliefd in Sweikhuizen is het idyllische kerkje uit 1739, waar jaarlijks veel bruidsparen uit heel Limburg elkaar het ja-woord geven. Door het jaar heen valt er rond het kerkplein veel te beleven, zoals braderieën, markten, de blindenprocessie en de bekende aspergefeesten.

Het “Ommetje Sweikhuizen” is een uitgelezen mogelijkheid om het idyllische dorp en de omgeving te verkennen. De naam van de stichting achter deze wandelroute verdient nader uitleg, waardoor meteen ook een deel van de cultuurhistorie van Sweikhuizen duidelijk wordt. De “Sjweikeser Rèngelaot” is een zoete en sappige pruimensoort die in vroeger jaren bijdroeg tot de bekendheid van Sweikhuizen. Tot ongeveer 1970 aren de veel boomgaarden rondom het dorp voor een groot deel beplant met dit pruimenras. Langzaamaan verdwenen ze uit het landschap. In 2003 werd de gelijknamige stichting opgericht met als doel het terugbrengen van dit pruimenras op de hellingen in en rond het dorp. In de loop der jaren zijn er ongeveer 300 bomen aangeplant die de omgeving eer iets van die authentieke uitstraling teruggeeft.

Sweikhuizen ligt midden in Landschapspark De Graven: een natuurgebied van circa 5.700 ha groot, dat zich uitstrekt van Kasteel Millen in Sittard tot de Mulderplas in Schinnen. Diverse wandel- en fietspaden voeren u u langs de mooiste plekjes . Wat Landschapspark De Graven uniek maakt, is de grote diversiteit van landschapstypen: plateaus, hellingen, graften, struwelen, beekdalen en lössgronden. Het landschap wisselt continu. Daarnaast wordt het gebied gemarkeerd door eeuwenoude beken en een groot scala aan monumentale bouwwerken, zoals de steenfabriek Plinthos uit 1920.

Sweikhuizen ligt op een vrij steile heuvel. Halverwege de helling ligt een kleine kerk die in 1739 gebouwd is. Onder aan de Sweikhuizerberg ligt een monumentale hoeve; De Biezenhof. Aangenomen wordt dat de naam Sweikhuizen afkomstig is van het woord Zweihuizen oftewel twee huizen. De naam slaat op de bebouwing tussen twee huizen. Men vermoed dat de Stammenhof gelegen boven op de heuvel het boven- en de Biesenhof onder aan de heuvel het benedenhuis was.

Het dorp is een bedevaartsoord voor blinden en slechtzienden. Vanaf 1851 kent Sweikhuizen een Odiliadevotie. Sinds 1929 worden er jaarlijks blindenbedevaarten gehouden met deelname vanuit geheel Nederland.

Het product waarmee Sweikhuizen in de wijde omgeving bekend is, zijn haar Sjweikeser Rèngelaote. De kweek van deze pruimensoort is ontstaan rond 1820. Men wist uit een wilde zure pruimensoort een soort te kweken welke tot de sappigste en fruitigste pruimen van deze streek behoorde.

Grensmaasvallei; Beek, Echt-Susteren, Schinnen, Sittard-Geleen en Stein

In het smalste stukje Nederland - omringd door Duitsland en België en waar het mooie Zuid-Limburgse heuvelland begint - ligt een nog onontdekt pareltje: de Grensmaasvallei. In deze boeiende streek valt enorm veel te ontdekken. Van historische steden en nostalgische dorpjes met schitterende vergezichten op de Maasoevers tot charmante gehuchten, verscholen tussen akkerlanden en heuvels. De Maas stroomt als centrale factor door het gebied dat de gemeenten Beek, Echt-Susteren, Schinnen, Sittard-Geleen en Stein omvat.

Uitgestrekte wandel- en fietsroutes, vaak grensoverschrijdend, maken het een genot om de Grensmaasvallei tot in de verste uithoeken te leren kennen. Maar ook voor een relaxed dagje winkelen, een avondje stappen of het maken van culturele uitstapjes bent u hier aan het juiste adres. De vele kleinschalige attracties en activiteiten maken deze regio nóg veelzijdiger.

bronnen: schinnen, vvvzuidlimburg

Downloads

VVV Gids Zuid-Limburg

Proeven van Zuid-Limburg

Schitterend Schinnen, 9 wandelroutes

Externe Links

VVV Zuid-Limburg

Veldkruisen in Zuid-Limburg

Evenementen

• Toeristische informatie Gemeente Schinnen
• Evenementen in Amstenrade, gemeente Schinnen
• Evenementen in Doenrade, gemeente Schinnen
• Evenementen in Oirsbeek, gemeente Schinnen
• Evenementen in Puth, gemeente Schinnen
• Evenementen in Schinnen, gemeente Schinnen
• Evenementen in Sweikhuizen, gemeente Schinnen
• Evenementen in de gemeente Schinnen